Ngay từ thế kỷ thứ 5 trước công nguyên, các chiến binh La Mã đã biết đến ích lợi của các dòng suối chứa lưu huỳnh trong việc chữa các bệnh về cơ, khớp cũng như các vết thương ngoài da. Bí mật quân sự nhanh chóng trở thành một trào lưu dân sự.
Tất nhiên, khi đó Spa không giống như bây giờ. Nó xuất hiện hoặc là dưới dạng những suối khoáng nóng hoặc là các nhà tắm công cộng. Người La Mã cổ đại không phải là những người đầu tiên tìm ra khoáng nóng, cũng chẳng phải là nền văn minh duy nhất có tắm chung. Nhưng chính người La Mã ghi công đầu trong việc biến Spa thành một dịch vụ hoàn thiện.

Thời đó, người La Mã đã coi tắm như một cách nghỉ ngơi, thư giãn và giải khuây chứ không chỉ là để tẩy xóa những mệt mỏi của chiến tranh. Thủ đô của Spa thời này chính là Bath, nay thuộc Anh, nơi người La Mã không chỉ xây vô số nhà tắm quanh các suối khoáng nóng mà còn dựng cả đền thờ Sulis Mineva – nữ thần suối khoáng. Tới năm 300 sau công nguyên, đã có tới 900 nhà tắm trên khắp lãnh địa La Mã. Spa cổ nhất thời La Mã vẫn còn đến hôm nay tại Merano, Ý. Dù chỉ là dưới hình hài của một phế tích, nhưng nó cũng minh chứng cho một điều: Spa đã từng có một thời cực thịnh, khi quy mô của nó có thể bao gồm cả phòng tập, vườn cây, thư viện, nhà hàng, quán bar, thậm chí là cả nhà hát, bảo tàng và... chợ.

Khi đế chế La Mã sụp đổ, các điểm Spa cũng bị tàn phá dần song ảnh hưởng của nó thì không hề mất đi. Người Anh đã nhanh chóng nhận ra phép màu của những suối khoáng nóng tự nhiên ở Bath, nơi nước khoáng luôn ở nhiệt độ 50 độ C và cung cấp vô số các khoáng chất như magie, kali, sulfur và canxi. Theo gương La Mã, Anh biến Bath trở thành một trong những địa danh Spa nổi tiếng nhất thời trung cổ. Hàng loạt Spa hoàng gia và quý tộc như King’s Bath, Cross Bath, hot Bath... đã được dựng lên, biến xứ này thành nơi sầm uất và xa hoa bậc nhất nước Anh, nơi giới quý tộc lui tới để chứng tỏ quyền thế và địa vị của mình.

Trào lưu đi Spa được hoàng gia Anh cổ xúy, lan rộng khắp châu Âu. Người ta không chỉ thừa nhận tác dụng của thủy liệu pháp mà còn phân loại nước theo thành phần và những nhân tố chứa bệnh của nó, chẳng hạn như nước có lưu huỳnh chữa bệnh về da, nước giàu muối promine và iốt chứa chữa vô sinh cho nữ...

Bên châu Mỹ, một thế giới mới không công hầu, khanh tướng, Spa đã đối xử với người yêu nó bình đẳng hơn. Saratoga, dòng suối khoáng cổ nhất châu Mỹ, đã chữa bệnh không chỉ cho thổ dân da đỏ Mahawk mà cả những người châu Âu đến đây theo tiếng gọi nhiệm màu của nó.

Khi châu Mỹ phình ra phía tây, nhiều dòng suối khoáng khác lại được phát hiện. Trong lúc giới khoa học mải miết nghiên cứu tác dụng của những khoáng chất tốt từ các dòng suối này thì giới kinh doanh dựng lên vô số cabin và bốn tắm gỗ, cung cấp cả trị liệu Spa lẫn nơi ăn ở cho khách, bất kể họ đến từ đâu, sang hay hèn. Từ Saratoga, Spa lan nhanh ra khắp châu Mỹ, theo một tiến trình ngược lại với châu Âu: người nghèo cũng có thể tận hưởng Spa.

Ngày nay, trong khi người châu Âu xem Spa là nơi để điều trị và ngăn ngừa bệnh tật thì người Mỹ lại hướng Spa vào việc duy trì một lối sống lành mạnh thông qua chế độ dinh dưỡng, luyện tập cũng như chăm sóc sắc đẹp toàn diện. Những năm gần đây, các Spa ở Mỹ bắt đầu mở rộng mối quan tâm sang những lĩnh vực khác như thiền và giao cảm - vốn là “đặc sản” của châu Á.

Cứ thế, từ châu Âu qua Mỹ sang Á, Spa là một vòng tròn kỳ diệu mà điểm cuối của nơi này lại là điểm đầu của nơi kia. Nhưng kỳ diệu hơn là sự tồn tại của nó đã vượt xa nhưng giới hạn ban đầu. Không chỉ đem lại cho con người sự thanh khiết, khỏe mạnh của cả thể xác, tinh thần lẫn tâm trí, Spa còn là một văn hóa sống. Nó đưa con người về gần với thiên nhiên hơn, và sống thực với mình hơn.

(Theo Sành Điệu)